Ud Dersi
Ankara
Ud Dersi Ankara: Ankanom Müzik Akademide Doğru Başlangıç
Yaş sınırı yoktur; ud çalmak isteyen herkes başvurabilir. Derslerimiz, zaman ve verimliliği esas alan yöntemlerle, kursiyerin düzeyine göre ayrı planlanan programlarla işlenmektedir.
Ders akışı kursiyere göre ayarlanır. Temel tekniğin doğru kurulması, sonradan düzeltilmesi güç alışkanlıkların önüne geçer. İlk dönemde teknik temel kurulur; dağar bu temelin üzerine eklenir.
Ders Süreci ve Program
Ud derslerimiz aylık kurlar halinde planlanır; haftada bir saat olmak üzere ayda toplam dört ders saati uygulanır. Ders birebir yürütülür ve programın içeriği kursiyerin hedefine göre kurulur. Kursiyerlerimizin talebi doğrultusunda özel ders saatleri artırılabilmektedir.
İlk ders bir değerlendirme dersidir. Kursiyerin hedefi, haftalık ayırabileceği süre ve varsa önceki çalgı deneyimi konuşulur; çalgının akordu, tel yüksekliği ve mızrap uygunluğu gözden geçirilir.
Birebir derse ek olarak haftada bir saat, ayda dört saat olmak üzere müzik teorileri ve solfej eğitimi de verilmektedir. Udda nota bilgisi kadar kulak eğitimi de önemlidir; perdesiz klavyede sesin yerini bulan şey parmak değil kulaktır.
Mızrap ve Sağ El Tekniği
Udda tonun büyük bölümü sağ elde kurulur. Mızrabın tutuş noktası, tele değme açısı ve vuruşun eşik ile balkon arasındaki yeri, aynı çalgıdan çok farklı sesler çıkarır.
Vuruş yönü keyfi değildir. Usulün ağır zamanları aşağı vuruşa denk getirilir; hızlı pasajlarda önce yön planı çıkarılır ve nota üzerine yazılır. Plan yazılmadan yapılan tekrar, her seferinde başka bir vurgu üretir.
Tremolo, susturma ve çarpma ayrı ayrı çalışılır. Tremoloda aranan hız değil vuruşlar arasındaki eşitliktir; susturma ise ud gibi uzun titreşen bir çalgıda çalmak kadar teknik bir iştir.
Sol El, Perde ve Entonasyon
Udun klavyesinde perde bağı yoktur. Bu, makam müziğinin eşit bölünmeyen aralıklarını üretebilmek için gerekli bir tercihtir; buna karşılık sorumluluğu bütünüyle kursiyerin kulağına bırakır.
Başlangıçta çalışma dar bir ses bölgesinde ve uzun sesler üzerinde yapılır. Her ses sönene kadar dinlenir, parmak milimetrik kaydırılarak doğru nokta bulunur ve o noktada kısa süre beklenir.
Koma perdeleri sayıyla değil bağlamla öğrenilir. Perdeyi içeren bir makam cümlesi önce dinlenir, sonra sesle söylenir, en son çalgıda aranır. Söylenebilen bir perde çalınabilir hâle gelir.
Makam ve Seyir
Makam bir dizi değil, bir gidiş biçimidir. Aynı sesler farklı sırayla ve farklı vurgularla çalındığında başka bir makam duyulur; bu nedenle çalışma dizi ezberiyle değil seyir cümleleriyle yürütülür.
Her makam için kısa cümleler ezberlenir, karar sesi ve durak sesleri işaretlenir. Bileşik makamlarda bileşenler ayrı ayrı çalışılır ve ancak ikisi de oturduktan sonra bağlantı sesi üzerinden birleştirilir.
Makam sırası kursiyerin dinlediği repertuvara göre planlanır. Akraba makamlar aynı dönemde ve karşılaştırmalı olarak öğretilir; ayrı ayrı öğretildiğinde aradaki fark duyulmaz.
Taksim ve Doğaçlama
Taksim ölçüye bağlı olmayan, icracının o anda kurduğu serbest bölümdür. Ancak serbestlik yapısızlık değildir; iyi bir taksimde cümleler kısa, duraklar belirgin ve karar sesine dönüş hazırlıklıdır.
Doğaçlama yoktan üretim değil, biriktirilmiş malzemenin yeniden dizilmesidir. Bu yüzden çalışma makam başına beş ile on kısa cümlenin ezberiyle başlar; dizilim değiştikçe farklı taksimler çıkar.
Geçki, iki makam arasındaki ortak ses üzerinden ve hazırlıklı yapılır. Başlangıç aşamasında tek geçkiyle sınırlı kalınır ve ana makama mutlaka geri dönülür.
Çalgı Seçimi, Donanım ve Bakım
İlk ud seçiminde süsleme ve dilim sayısı değil, üç ölçülebilir özellik belirleyicidir: tel yüksekliği, akort kararlılığı ve kalın ile ince teller arasındaki ses dengesi.
Kapak ahşabı, tel takımı kalınlığı ve mızrap malzemesi tonun en hızlı değişen değişkenleridir. Bu tercihler kursiyerin çalış biçimine göre ve kayıt karşılaştırmasıyla belirlenir.
Ud tümüyle ahşaptır ve neme duyarlıdır. Ani sıcaklık değişimlerinden korunması, kutusunda saklanması ve burgu ile eşik sorunlarının ustaya bırakılması düzenli alışkanlıklar olarak öğretilir.
Usul, Ritim ve Eşlik
Usul, zaman sayısıyla değil bölünme biçimiyle tanımlanır. Bu nedenle usuller sayılarak değil kalıp olarak öğrenilir; geleneksel sözlü hece yöntemi bugün de en hızlı yoldur.
Aksak usullerde ölçü eşit olmayan gruplara ayrılır. Her grubun ilk sesi aşağı vuruşa denk getirilir; arka arkaya iki aşağı vuruş gelmesi kusur değil, vurguyu korumanın yoludur.
Sözlü eser eşliğinde udun ilk görevi geri çekilmektir. Söz sürerken ud susar ya da seyrekleşir; asıl alan cümleler arasındaki boşluklardır ve buralara kısa cevaplar yerleştirilir.
Repertuvar ve Eser Biçimleri
Saz müziğinde peşrev ve saz semaisi hane ile teslim yapısına dayanır. Yapı bilindiğinde ezber kolaylaşır; çalışma önce teslimle başlar, haneler sonra sırayla eklenir.
Longa ve sirto gibi hareketli eserler hafif görünür ama sağ elin en çok zorlandığı repertuvardır. Bu eserler teknik alıştırma niteliğinde ve kademeli tempoyla çalıştırılır.
Yıllık repertuvar dört ölçütle planlanır: makam çeşitliliği, usul çeşitliliği, biçim çeşitliliği ve zorluk dağılımı. Plan yazılı tutulur ve dönem ortasında gözden geçirilir.
İcracılar ve Dinleme Çalışması
Ud icrasında üslup büyük ölçüde dinleyerek aktarılır. Bu yüzden dinleme, çalışmanın yanına eklenen bir uğraş değil, çalışmanın kendisidir.
Dinleme yapılandırılır. Aynı kayıt dört kez dinlenir ve her seferinde tek bir soruya odaklanılır: durak sesleri, cümle uzunlukları, geçki hazırlığı ve süsleme tercihleri.
Dinleme listesi tek bir icracıyla sınırlı tutulmaz. Farklı dönemler, farklı ekoller ve ud dışındaki çalgılar da listeye girer; ufuk daralırsa üslup da daralır.
Udun Tarihi ve Coğrafyası
Ud, barbat adlı çalgıdan gelişmiş ve adını ahşap kapağından almıştır. Aynı çalgı Avrupa'da perde bağı eklenerek başka bir yola girmiş, makam coğrafyasında ise perdesiz kalmıştır.
Osmanlı müziğinde udun yeri kesintisiz değildir; bir dönem geri çekilmiş, on dokuzuncu yüzyılda yeniden yaygınlaşmış ve fasıl topluluklarının değişmez üyelerinden biri olmuştur.
Türk ve Mısır ekolleri farklı ölçüler ve farklı üsluplar geliştirmiştir. Kursiyerin bir ekolde derinleşmesi, diğerini dinleme yoluyla tanıması önerilir.
Stüdyo Ankanom Hakkında
Akademinin ilk günden bu yana izlediği yol, geleneksel kuramı bugünün ders yöntemleriyle birleştirmektir. Ud kurslarımızda da anlaşılması kolay ve uygulanabilirliği yüksek yöntemler benimsenmiştir.
Çocuk, genç ve yetişkin kursiyerler için ayrı planlanan birebir dersler, grup çalışmalarıyla birlikte yürütülür.
Stüdyo Ankanom on iki adet stüdyo, mola ve boş vakitlerde dinlenilebilecek bir kafeden oluşan, bahçe alanına ve araç park yerine sahip bir kurumdur. Dershanemiz haftanın yedi günü 09:00-23:00 saatleri arasında hizmet vermektedir.
Kayıt ve İletişim
Stüdyomuzda sürdürülen eğitim programları yanı sıra ud kursu uzaktan eğitimlerimizin içeriğine dair her türlü sorunuz için bizimle iletişime geçebilir, kayıt öncesi gerçekleştirdiğimiz birebir deneme ve tanışma dersi talepleriniz için bizi arayabilirsiniz. Başarı ve ihtiyaç durumuna göre burslu eğitim olanaklarımız hakkında bilgi almak için de aynı iletişim kanallarını kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Uda kaç yaşında başlanır?
Üst yaş sınırı yoktur. Alt sınırda ölçüt takvim yaşı değil boy ve kol uzunluğudur; çocuğun gövdeyi kucağında dengeleyip klavyeye rahat uzanabilmesi gerekir.
Yetişkin olarak uda başlayabilir miyim?
Başlayabilirsiniz. Yetişkin kursiyerlerde makam ve usul mantığı daha hızlı yerleşir; program günlük ayrılabilen kısa sürelere göre kurulur.
Nota bilmeden ud öğrenilir mi?
Başlangıçta nota şart değildir. Ancak repertuvarın genişlemesi için nota okuma ilerleyen derslerde öğrenilir; kulakla öğrenme buna ek olarak sürdürülür.
Udda perde olmaması öğrenmeyi zorlaştırır mı?
Başlangıçta zorlaştırır, sonrasında kolaylaştırır. Perdesiz klavye kulağı hızla geliştirir ve makam müziğinin koma perdelerini üretebilmenin tek yoludur.
İlk udu alırken neye bakmalıyım?
Üç ölçüt yeterlidir: tellerin klavyeye uzaklığı, çalgının akordunu koruması ve kalın ile ince teller arasındaki ses dengesi. Süsleme ve dilim sayısı kalite göstergesi değildir.
Türk udu mu Arap udu mu almalıyım?
Çalışılacak repertuvara göre belirlenir. Türk müziği repertuvarı için Türk udu ölçüleri daha uygundur; iki çalgı arasında el aralıkları belirgin biçimde farklıdır.
Mızrap seçimi tonu değiştirir mi?
Değiştirir. Malzeme ve kalınlık vuruşun sertliğini doğrudan etkiler; en az iki farklı kalınlıkta mızrap bulundurmak eserin karakterine göre seçim yapmayı sağlar.
Günde ne kadar çalışmak gerekir?
Yirmi dakika düzenli çalışma, haftada bir kez üç saatlik çalışmadan daha iyi sonuç verir. Süre kısa tutulur ama haftada en az dört gün tekrarlanır.
Akordum sürekli bozuluyor, ne yapmalıyım?
Önce tellerin yaşı ve ortam nemi kontrol edilir. Sorun sürüyorsa burgular deliğe tam oturmuyor demektir; bu durum zorlanmadan ustaya gösterilir.
Taksim yapmaya ne zaman başlanır?
Bir makamın seyri biliniyor, karar sesi güvenle bulunuyor ve o makamdan birkaç kısa cümle ezberden çalınabiliyorsa başlanabilir. Genellikle altıncı aydan itibaren mümkündür.
Uzaktan ud dersi veriyor musunuz?
Uzaktan eğitim programlarımız bulunmaktadır. İçerik ve işleyiş hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Topluluk çalışmalarına katılabilir miyim?
Belirli bir yeterliliğe ulaşan kursiyerlerimiz topluluk çalışmalarına katılabilmektedir. Aranan şey ileri teknik düzey değil, usul kararlılığı ve çalarken dinleyebilme becerisidir.
Haftanın yedi günü
09:00 - 23:00
Ud dersi ve kurs programlarımız ile ilgili bütün sorularınız ve merak ettikleriniz için lütfen bizimle iletişime geçiniz.
